شرکت پتروشیمی خارک در سال ۱۳۴۶ با هدف جلوگیری از سوزاندن گازهای همراه استخراج نفت در جزیره خارک و تبدیل آنها به محصولات باارزش تأسیس شد. طراحی اولیه این مجتمع توسط شرکت “J.E. PRITCHARD” آمریکایی انجام شد و اجرای آن بر عهده شرکت ژاپنی “CHIYODA” قرار گرفت. این پروژه با مشارکت ۵۰-۵۰ شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران و شرکت آمریکایی “AMOCO” و سرمایه اولیه ۹۰۰ میلیون ریال آغاز شد و در ۱۵ آبان ۱۳۴۸ به بهرهبرداری رسید.در این دوره، تولید محصولاتی مانند “پروپان، بوتان، نفتا، و گوگرد” در دستور کار قرار گرفت و هدف اصلی، کاهش اتلاف گازهای همراه و ایجاد ارزش افزوده از منابع هیدروکربنی بود.
- طرح توسعه متانول: در سال ۱۳۷۳، طرح احداث واحد متانول با سرمایهگذاری ۱۴۹.۵ میلیون دلار و ۴۶۰.۵ میلیارد ریال آغاز شد. این واحد در سال ۱۳۷۸ با موفقیت راهاندازی شد و ظرفیت تولید متانول شرکت را به ۶۶۰ هزار تن در سال افزایش داد.
- تبدیل به سهامی عام: در سال ۱۳۷۵، شرکت از سهامی خاص به سهامی عام تبدیل شد و در سال ۱۳۷۷ با نماد “شخارک” در بورس اوراق بهادار پذیرفته شد. ارزش سهام شرکت در حال حاضر به ۶,۰۰۰ میلیارد ریال رسیده است.
- طرح متانول ۲: این طرح با هدف افزایش ظرفیت تولید متانول به ۱.۴ میلیون تن در سال در دست اجراست و انتظار میرود پس از تکمیل، ظرفیت کل متانول شرکت به ۲.۰۶ میلیون تن برسد. این طرح با همکاری شرکتهای بینالمللی مانند Johnson Matthey انگلیس و Davy Process Technology پیش میرود.
ظرفیتها و تنوع محصولات
- خوراک: شرکت پتروشیمی خارک روزانه حدود ۴ میلیون مترمکعب گاز همراه از میدانهای نفتی فلات قاره دریافت میکند که شامل هیدروکربنهای سبک و سنگین و ترکیبات گوگردی است.
- محصولات اصلی:
- متانول: بیش از ۵۵٪ درآمد شرکت را متانول تشکیل میدهد که نرخ فروش آن نیز با قیمت جهانی CFR China تعیین میشود.
- گوگرد گرانول: (۱۷۰ هزار تن در سال) برای صنایع کود، لاستیک، و اسید سولفوریک.
- پروپان: (۱۱۵ هزار تن در سال) و “بوتان” (۱۲۰ هزار تن در سال) به عنوان سوخت و ماده اولیه صنایع پتروشیمی.
- نفتا: (۷۰ هزار تن در سال) برای تولید بنزین و الفینها.
جایگاه در سطح ملی و خاورمیانه
- صادرات: بیش از ۹۰٪ محصولات شرکت پتروشیمی خارک به بازارهای اروپا، چین، ژاپن، و امارات صادر میشود. شرکت دارای دو اسکله اختصاصی با ظرفیت بارگیری کشتیهای ۴۵,۰۰۰ تنی است.
- درآمدزایی: در بهمن ۱۴۰۳، فروش متانول با قیمت ۳۶.۲۵۵ میلیون تومان بر تن، درآمدی معادل ۷,۷۰۲ میلیارد تومان برای شرکت ایجاد کرد.
- موقعیت منطقهای: ایران پس از عربستان سعودی، دومین تولیدکننده محصولات پتروشیمی در خاورمیانه است. شرکت پتروشیمی خارک بهعنوان یکی از قدیمیترین و بزرگترین مجتمعها، نقش کلیدی در این جایگاه ایفا میکند.
مسئولیتهای اجتماعی و برنامههای آینده
- مسئولیت اجتماعی: ساخت مدرسه شهدای پتروشیمی خارک با هزینه ۵۵۰ میلیارد ریال، احداث جایگاه سوخت اسکله صیادی، توجه به جامعه محلی، توجه به حفاظت از مواریث فرهنگی و طبیعی جزیره خارک بخشی از فعالیتهای شرکت پتروشیمی خارک در حوزه مسئولیتهای اجتماعی است.
- برنامههای توسعهای: تمرکز بر افزایش سهم متانول در سبد محصولات، تکمیل طرح متانول ۲، و توسعه همکاریهای فناورانه با شرکتهای بینالمللی از مهمترین برنامههای توسعهای شرکت پتروشیمی خارک بهشمار میآید.
پتروشیمی خارک با بیش از ۵ دهه فعالیت، از یک پروژه کوچک بازیافت گاز به یکی از ستونهای صنعت پتروشیمی ایران تبدیل شده است. این شرکت با تولید سالانه بیش از ۲ میلیون تن محصول و سهم ۴۶ برابری در تولید ملی پس از انقلاب، نه تنها نقش محوری در کاهش وابستگی به خامفروشی نفت دارد، بلکه بهعنوان الگویی برای توسعه پایدار در خاورمیانه شناخته میشود.
دیدگاهتان را بنویسید